Vigdís nýtur trausts ESB andstæðinga

Ráðherrakapall er mál málanna þessa dagana og sitt sýnist hverjum. Katrín Oddsdóttir lögmaður hefur þannig veist að kynsystur sinni Vigdísi Hauksdóttur og talið af og frá að sú kona sómi sér sem ráðherra. 

Jón Bjarnason fyrrverandi ráðherra er á öðru máli og skrifar m.a. á bloggsíðu sína í dag:

Vigdís Hauksdóttir hefur barist einarðlega gegn umsókn og innlimun Íslands í ESB og flutt um það tillögur að draga beri þá umsókn til baka. Ég vona og treysti því að við það verði staðið og umsóknin afturkölluð tafarlaust og tekin upp samskipti við ESB á jafningja grundvelli  eins og við önnur ríki. Sambandssinnar hafa haft horn í síðu Vigdísar vegna þessa ekki síst á Alþingi.

 Gæti verið að þessi einarða afstaða Vigdísar ásamt mjög skeleggri baráttu á þingi í fleiri málum einkum þeim  sem lúta að velferð og réttindum fólks kalli fram m.a. ómálefnaleg viðbrögð andstæðinganna.

Ég treysti m.a. Vigdísi til að bogna ekki í ESB - málinu. Það geta  því miður hin ólíklegustu hné gert þvert á gefnar yfirlýsingar. Ég vona að sagan með þingflokk  og forystu VG  í ESB málinu endurtaki sig ekki hjá væntanlegum ríkisstjórnarflokkum. Til þess er nú of mikið í húfi. 

„Áhyggjur verði Vigdís ráðherra“

Ef Ísland væri nú í ESB myndi það eiga að beita Færeyinga viðskiptaþvingunum

Setjum til hliðar um stund þá staðreynd að ESB gæti næst farið að beita Ísland viðskiptaþvingunum, þótt ákveðið hafi verið að byrja á Færeyingum eftir því sem nýjustu fréttir herma. Ef Ísland væri orðið aðili að ESB þá myndi Ísland taka þátt í að beita Færeyinga þvingunum og tæplega geta rönd við reist. Eða hefur einhver heyrt af því að fyrst eigi að leita samþykkis þeirra þjóða, sem að nafninu til eru sjálfstæðar en aðilar að ESB, á þessum gjörningi? Þessi tilhugsun hlýtur að vera mörgum Íslendingum ógeðfelld, því varla á Ísland aðra eins vinaþjóð en einmitt Færeyinga eins og þeir hafa svo ótal sinnum sýnt í verki.

Þetta dæmi segir okkur hvernig ákvarðanataka gengur fyrir sig innan ESB, alla vega í ,,smámálum“ eins og þegar þvinga á smáþjóðir til hlýðni.

Hitt er svo annað mál, ef rétt er, að þarna sé kominn angi af gömlu Albaníuaðferðinni, þar sem litlu þjóðinni var sagt til syndanna þegar skamma átti stóru þjóðina. Í tilfelli Albaníu var stóra þjóðin vinir kommúnísku Albaníu, Kína, í tilfelli Færeyja gætu það verið Íslendingar, en kannski er verið að koma skilaboðum til einhverra allt annarra.

Æ fleiri aðildarþjóðir ESB frábiðja sér að taka upp myntina sem vandræðunum veldur

Meirihluti Letta, 62%, er andvígur því að taka upp evru samkvæmt nýrri könnun sem birt var í gær á fréttavefnum The Baltic Course. Þetta er ein af ótal fréttum sem berast frá aðildarríkjum ESB um vaxandi skilning á því að sameiginleg mynt hentar ekki þjóðum sem búa við gjörólíkar aðstæður.

 

Eins og flestar aðildarþjóðir ESB eru Lettar skuldbundnir til þess að taka upp evru samkvæmt aðildarsamningi en verða hugsanlega þvingaðir til þess gegn vilja sínum . Hinn sameiginlegi gjaldmiðill ESB, sem varð til fyrir bráðum hálfum öðrum áratug, var frá öndverðu hugsaður sem tæki miðstjórnarvaldsins í Brussel til að þvinga fram aukin samruna aðildarríkjanna. Fjölmargir hagfræðingar vörðuðu þó strax við því að miklar efnahagslegar ófarir gæru af því hlotist ef þjóðir með ólík efnahagskerfi reyndu að nota sama gjaldmiðillinn.

 

Sú hrakspá er nú að rætast. Nú viðurkenna flestir að það er einmitt evran sem komið hefur Írlandi og Grikklandi, Kýpur, Portúgal í efnahagslega sjálfheldu. Forystumenn þjóðanna komast hvorki aftur á bak né áfram í viðeign sinni við evrukreppuna og nú er það nýjast að Spánverjar eru taldir á barmi gjaldþrots.

 

Í s.l. viku minnti Barruso, framkvæmdastjóri ESB, á  að Svíar og fleiri aðildarríki ESB hefðu skuldbundið sig til að taka upp evru en hefðu svikist um það. Ýmsir stjórnmálamenn í Svíþjóð brugðist hinir verstu við og töldu það gersamlega út í hött að forystulið ESB reyndi að þvinga aðildarþjóðir til að skipta um gjaldmiðil. Þeim er sannarlega vorkunn þegar haft er í huga að samkvæmt skoðanakönnunum eru nú einungis 9% sænskra kjósenda sem telja sig geta mælt með því að tekin verði upp evra í Svíþjóð. Danir eru því einnig afar fráhverfir.

 

Í Noregi tala fáir lengur um aðild að ESB og upptöku evru. Andstaðan þar við aðild er orðin svo máttvana að nýlega var ákveðið að leggja niður starfsemi heildarsamtaka sem barist hafa fyrir inngöngu í ESB.

 

Hinn 9. maí s.l. skýrði gríski fréttamiðillinn ekathimerini.com frá því að nýr stjórnmálaflokkur hefði verið stofnaður í Grikklandi, Drakma-fimm-stjörnu-flokkurinn en flokkurinn sækir fyrirmynd til 5-stjörnu-hreyfingarinnar á Ítalíu sem hlaut um fjórðung atkvæða í þingkosningunum í febrúar. Flokkurinn berst gegn evrunni og höfuðmarkmið hans er að innleiða hina gömlu mynt Grikkja, drökmuna, að nýju. Fyrr í vor hleypti Alekos Alavanos, fyrrverandi leiðtogi vinstrifylkingarinnar SYRIZA, af stað hreyfingu sem hann kallar Plan B og berst einnig fyrir úrsögn Grikkja úr evru-samstarfinu.

 

Í frétt tékknesku CTK-fréttastofunnar í gær er sagt frá könnun sem sýnir að mikill meirihluti Tékka (77%) vill halda í eigin gjaldmiðil og hafnar evrunni. Ljóst er að ríkisstjórn Tékka mun reyna að komast hjá því ef hún mögulega getur að skipta um gjaldmiðil næstu árin. Milos Zeman, nýkjörinn forseti Tékklands fullyrðir að ekkert verði af þeim áformum næstu fimm árin að minnsta kosti.

 

En sömu dagana og þessi þróun á sér  stað í nær öllum nálægum Evrópuríkjum sendir Össur utanríkisráðherra og ráðuneyti hans frá sér 74 síðna bók í stóru broti, þar sem hann ákallar þing og þjóð: „Klárum viðræðurnar, “ skrifar Össur í formála fullur örvæntingar fáeinum dögum áður en hann neyðist til að yfirgefa ráðuneyti sitt eftir að honum hefur gersamlega mistekist á fjórum árum að sýna fram á að Ísland geti fengið nokkra þá undanþágu frá regluverki ESB sem máli skiptir.

 

Aðalrök Össurar í formálanum eru enn sem fyrr að  með inngöngu í ESB getum við tekið upp evru, þennan sama gjaldmiðil  sem fært hefur fátækt og atvinnuleysi yfir tugi milljóna manna í þeim aðildarríkjum ESB sem ekki búa við svipað efnahagskerfi og Þýskaland og nokkur önnur forysturíki ESB, en þessi ríki gjalda þess nú að hjartsláttur evrunnar er í litlum takti við andardráttinn í efnahagslífi þeirra enda flest í mörg þúsund kílómetra fjarlægð frá Þýskalandi og glíma við allt önnur vandamál og aðrar þarfir en stóriðnaðurinn í Þýskalandi. - RA

Hans keisaralega tign herra Barrosso forseti ESB hefur talað

Dýpkun evrkrísunnar, enn fleiri björgunarpakkar, brostnar og endurgerðar áætlanir og vaxandi atvinnuleysis- og efnahagsvandi margra ríkja ESB og Evrunnar hefur sýnt fram á alvarlega vangetu stjórnkerfisins og að ofan á efnahagsleg áföll þá býr sambandið einnig við alvarlegan skipulags- og lýðræðisvanda.

Íslenskir Sambands sinnar viðurkenna helst aldrei neitt slíkt því að á nánast öllum sviðum eru þeir í algerri afneitun á allan vanda Sambandsins og aðildarríkja þess. 

Það var því býsna fróðlegt að sjá og lesa nýlega blogggrein í DV eftir Hauk Loga Karlsson lögfræðing sem býr í Flórens á Ítralíu og stundar þar doktorsnám í lögum við European University Institute. Sjá: www.dv.is/blogg/haukur-logi-karlsson/2013/5/9/lydraedisvandi-evropusambandsins/

Í gegnum háskólann bauðst honum nýlega að sitja mikla ráðstefnu í Flórens borg á vegum Evrópusambandsins. Ráðstefnan bar auðvitað heitið "State of the Union" en viðfangsefnið var framtíð og horfur Evrópusambandsins.

Ráðstefnan sjálf var haldinn í einni af íburðarmestu miðaldahöll Flórensborgar, sjálfri Palazzo Vecchio höllinni og eins og fleiri topp ráðstefnur og málþing þessa Sambands þá var þetta eins konar elítu ráðstefna þar sem að smalað var saman sérvöldum silkihúfum og kommíserum Sambandsins sjálfs, ECB bankans og aðildarríkjanna í bland við þekkt fræðafólk hinnar Evrópsku háskólaelítu. 

Eins og fram kemur í greininni þá voru fundarmenn flestir engu að síður mjög gagnrýnir og uggandi um ástand og horfur Evrópusambandsins og töluðu á opinn og gagnrýninn hátt um vaxandi og alvarlegan lýðræðishalla Sambandsins og stofnana þess.

Haukur Logi segir að niðurstaða fundarins hafi verið að "State of the Union" væri ekki beisið. Það væru mjög alvarleg vandamál uppi sem ógnuðu framtíð þess og þau væru djúpstæðari heldur en sjálf efnahagskrísan. Mario Mornti sem samkvæmt valdboði ESB fór fyrir tæknikrata stjórn Ítalíu þar til fyrir skömmu, gagnrýndi harðlega inngrip Seðlabanka ESB af efnahags- og innanríkismálum Ítalíu og sagði þau með ólíkindum og að með þeim hefði skapast ákveðið rof á milli lýðræðislegs umboðs ESB og Ítölsku þjóðarinnar.

Afleiðingin hefði verið sú að 60% Ítala kaus stjórnmálaflokka sem að eru andsnúnir ESB, Þjóðverjum og Evrópska Seðalabankanum í kosningunum í febrúar s.l. David Miliband frá Breska Verkamannaflokknum tók undir ganrýnina á ESB en taldi að Sambandið yrði að sýna einhvern efnahaglsegan árangur til skamms tíma áður en ráðist yrði í tímafrekar skipulagsbreytingar, til að gera skipið haffært í lang siglingu. 

Joseph Weiler sennilega þekktasti fræðimaður heims á sviði stjórnskipunar Evrópusambandsins átti ræðu dagsins að mati Hauks Loga. Weiler eins og flestir aðrir tóku undir harða gagnrýni á Sambandið og hann bætti reyndar í þegar hann lýsti því yfir að innan ESB væri nú ört vaxandi ólögmætisbóla sem væri við það að springa. Víðtæka og vaxandi gagnrýni á Sambandið taldi Weiler vera beina afleiðingu af skorti á lýðræðislegri tengingu helstu stofnana ESB. 

Grein Hauks Loga í DV er um margt mjög fróðleg og skemmtileg og hann verður á engan hátt sakaður um að draga taum eins eða neins í þessum skrifum sínum, enda er hann í ströngu doktorsnámi í einum af betri háskólum Evrópu. En það dylst þó engum sem les greinina að hann og aðrir viðstaddir urðu nokkuð undrandi og hissa yfir framgöngu og ekki síður burtreiðum José Manuels Barrosso´s sjálfs forseta Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins á ráðstefnunni. 

Samkvæmt frásögn og lýsingu Hauks Loga stormaði Barrosso í Vechio höllina umkringdur 50 manna fylgdarliði. Hann reyndi að tala varlega en tók þó að einhverju leyti undir með fundarmönnum um vandann en forðaðist samt stórar yfirlýsingar um að allt væri á heljarþröm, enda hefðu þær getað reynst afdrifaríkar. Þess í stað benti hann á að sjálf Framkvæmdastjórnin væri að vinna að viðamiklum tillögum til úrbóta. Tillögum sem að fengið hefðu glimrandi móttökur. Um leið og herra Barrosso hafði lokið ræðu sinni strunsaði hann út úr höllinni umkringdur fimmtíu manna fylgdarliði sínu. Hans keisaralega tign hafði talað.

Þessi frásögn Hauks Loga og styttri endursögn hér á þessari dæmalausu framgöngu og burtreiðum, hans háfgöfgi og keisaralegu tignar herra Barrosso´s  sýnir á nöturlegan hátt við hvaða hyldýpis lýðræðis- og stjórnskipunarvanda Evrópusambandið býr. /GI

Maðurinn með beiningastafinn

Stefán nokkur Ólafsson háskólaprófessor og álitsgjafi fer oft mikinn á bloggsíðu sinni  og einn pistill hans í síðustu viku var tekinn upp sem frétt á Eyjunni,  málgagni ESB sinna.  Í örvæntingu og miklum hita telur prófessorinn  sér trú um að stjórnvöld muni „banna þátttöku Íslands  í söngvakeppninni" þegar umsóknin að ESB verður afturkölluð.   Nemendanna vegna verður  að vona að prófessorinn  kenni ekki rökfræði við Háskólann eða gerir hann það?  Eins og allir vita hefur Eurovisionkeppnin ekkert með aðild að ESB að gera heldur  eru  það Samtök sjónvarpsstöðva í Evrópu sem hafa staðið að þessari keppni um áratugi. Fjölmörg ríki Evrópu sem  taka þátt í keppninni eru ekki í ESB meira að segja sum ekki einusinni í Evrópu eins og t.d. Ísrael.  Einstaka ESB ríki urðu reyndar að blása af þátttöku vegna erfiðar fjárhagsstöðu.

Ef til vill er prófessorinn að fá útrás vegna þess að  hann gæti tapað spóni úr aski sínum við afturköllun umsóknarinnar og brotthvarf Jóhönnustjórnarinnar, en ófá álitin hefur hann verið fenginn til að gefa forsætisráðherranum síðustu ár. Má velta því fyrir sér hvort þau álit hafi verið álíka rökföst og pistill hans á Eyjunni. Var  þó prófessorinn um tíma nefndur til  sem arftaki Jóhönnu í formannsstól Samfylkingarinnar og mun jafnvel hafa dottið það í hug sjálfum.

Ekki virtist þó ráðgjöf hans og skrif fyrir Samfylkinguna og Jóhönnu bera ríkulegan ávöxt  því hún hverfur nú af vettvangi með minna en helmingsfylgi frá því sem var.  Og þegar háskólaprófessorinn sá hvert stefndi fór hann að gera hosur sínar grænar fyrir Framsóknarflokknum því eitthvað verða menn nú að hafa fyrir stafni með kennslunni.  Af skrifunum að dæma hefur Framsókn hryggbrotið  prófessorinn  því hann ræðst af „margrómaðri rökhyggju" sinni á þá sem vilja stöðva innlimunarferið í ESB  og þar með væntanlegan frama hans.

Sambandssinnar sjá hag sínum best borgið einangraðir innan þröngra múra Evrópusambandsins og miðstýringarinnar frá Brussel. Sjálfstæðssinnar vilja hinsvegar opið,  frjálst og fullvalda ríki, sem ræður auðlindum sínum sjált og getur samið  og átt samskipti við allar þjóðir heims á eigin forsendum, en þurfa ekki að hlíta boðvaldi Brussel  í alþjóðasamskiptum.

Hún hefur  nú ekki verið  rismikil ganga þeirra  sem borið hafa beiningastafinn til Brussel undanfarin misseri. Og þótt háskólaprófessorinn vilji vera í hópi göngumanna sem bera þann beiningastaf er hægt að hugga hann og aðra slíka með því hann getur horft rólegur og notið Euróvisions keppninnar hér eftir sem hingaðtil.

Það eru samtök útvarpsstöðva í Evrópu sem standa að söngvakeppninni og hefur ekkert með ESB aðild að gera. Hinsvegar er það Stækkunardeild ESB sem rekur Evrópustofu en hún er áróðursmiðstöð tengt innlimun ríkja í ESB en hefur ekkert með hefðbundið menningar- eða viðskiptasamstarf að gera. Þetta á nú prófessorinn að vita.

Stefán minntist í grein sinni á sauðskinnsskó, sem er gott hjá honum og þjóðlegt og sýnir að prófessorinn hefur ennþá örlitla tengingu við þjóð sína. Það verður að ráðleggja Stefáni Ólafssyni eindregið að losa sig við minnimáttarkenndina, reyna að vera víðsýnn og endurheimta  trúna á sjálfan sig, land og þjóð.  Það gæri jafnvel verið gott fyrir hann að draga á fætur sér sauðskinnskó, svona eina kvöldstund  og þó ekki væri nema fara í ullarsokka  og njóta útsendingarinnar frá Euróvision. Hann getur jafnvel dregið fyrir gluggatjöldin á meðan.   Fátt er verra en  vera votur og kaldur á fótunum.  „ Með kalda fætur hugsa menn ekki rökrétt" segir gamalt máltæki. Íslenska sauðkindin hefur farið  vel með fætur Íslendinga jafnvel fætur prófessora  og  ESB- sinna.

Áróðursmeistarar ESB-sinna miða við nafnvexti ekki raunvexti

Haraldur Ólafsson, prófessor í veðurfræði, benti nýlega á að þegar rætt er um langtímalán til íbúðakaupa sé réttara að miða við raunvexti en ekki nafnvexti, eins og áróðursmeistarar Samfylkingarinnar gerðu óspart í kosningabaráttunni með Árna Pál í broddi fylkingar.

 

Í seinni tíð er það ein helsta áróðursaðferð ESB-sinna að ræða um háa vexti á Íslandi því til sönnunar að Íslendingar þurfi að ganga í ESB og taka upp evru. Vissulega hafa nafnvextir verið háir hér á landi en raunvextir hins vegar ekki. Nú fyrir skemmstu sýndi Haraldur Ólafsson fram á í rökfastri grein í Fréttablaðinu  sem bar heitið „Írinn borgar þrjár íbúðir en Íslendingurinn tvær“ að þeir Íslendingar sem tekið hafa óverðtryggð lán undanfarin ár hefðu í reynd borgað minna fyrir húsnæðislánin en ýmsir aðrir íbúar Evrópu. Miðað við vexti Arionbanka og Írlandsbanka og verðbólguþróun væru Írar að borga helmingi meira að raungildi en Íslendingar. Grein Haralds veðurfræðings var svohljóðandi:

 

„Fáar þjóðsögur eru lífseigari en sú að lánsfé sé óhemju dýrt á Íslandi, nema ef vera skyldi sú saga að með innlimun landsins í Evrópusambandið opnist flóðgáttir ódýrra peninga sem rigna muni yfir Íslendinga. Viðskiptablaðið hefur eftir ummæli Björgvins G. Sigurðssonar á Alþingi 13. mars sl. um að Íslendingar greiði sem nemur aukaíbúð umfram aðra í formi hárra vaxta. Í Fréttablaðinu 10. apríl segir Magnús Orri Schram að Íslendingar borgi miklu meira fyrir íbúðir en aðrir. Ekki ósvipað stef kveður Mörður Árnason í Fréttablaðinu 18. apríl og margir aðrir hafa haft svipuð orð, oft í sama mund og vistin í Evrópusambandinu er lofuð og prísuð.

 

Raunvextir  mæla verð á lánsfé, en það eru vextir að frádreginni verðbólgu. 7% vextir í 5% verðbólgu samsvara nærri 2% raunvöxtum. Fáir mundu telja slíkt leiguverð á peningum tilefni til sárra kvartana, þótt einhverjum gæti þótt 7% hátt hlutfall við fyrstu sýn. Miðað við verðbólgu 2012 og lán með föstum vöxtum til 5 ára í Arion banka eru raunvextir húsnæðisláns á Íslandi 2,3%. Í því evrulandi sem næst okkur er, Írlandi, eru raunvextir húsnæðislána í Írlandsbanka reiknaðir með sama hætti 3,6%. Að gefnum þessum forsendum óbreyttum og eins að tekið sé kúlulán fyrir öllu kaupverðinu má segja til samræmis við það orðfæri sem nú er vinsælt að eftir 30 ár borgi Íslendingurinn tæpar tvær íbúðir en Írinn tæpar þrjár íbúðir. Ekkert segir þó að þessi munur geti ekki breyst í hvora áttina sem er. Eins má vafalaust finna staði í Evrópu þar sem kjörin eru ýmist lakari eða betri fyrir lántaka en í Írlandsbanka.

 

Íslendingar sem tekið hafa óverðtryggð lán hafa undanfarin ár borgað ívið minna fyrir húsnæðislán en ýmsir aðrir íbúar Evrópu, en það hefur ekki alltaf verið þannig. Raunvextir á Íslandi hafa oft verið 1-2 prósentustigum hærri en í nágrannalöndunum. Það ætti ekki að koma á óvart. Vextir ráðast m.a. af aldri einstaklinga í samfélaginu og vilja til sparnaðar, en hvorugt vinnur með lágum vöxtum á Íslandi. Ekki er á hinn bóginn augljóst samhengi milli stærðar myntsvæða og raunvaxta, enda eru raunvextir ekki bara breytilegir í tíma heldur líka milli landa á sama myntsvæði og jafnvel milli hreppa í sama landi. Eins er peningur misdýr eftir því hver lánar. Það þekkja þeir sem flutt hafa viðskipti sín milli banka eða sjóða á Íslandi. Einhvern tímann gæti sú staða komið upp að verð á lánsfé verði hátt á Íslandi, svo hátt að menn vilji grípa í taumana. Þá eru hæg heimatökin, því til er kerfi vaxtabóta og fjármagnstekjuskatts sem stilla má með einu pennastriki. Nú þegar er það kerfi reyndar keyrt á fullu þrátt fyrir að raunvextir séu lágir.

 

Nú er það svo að fyrrnefndir frambjóðendur sem tóku til máls um verð á lánsfé eru sómamenn, enda hafa þeir allir gefið kost á sér til að sinna fremur vanþakklátum þjónustustörfum fyrir þjóðina. Skiljanlega hafa þeir ekki haft tækifæri til að fara yfir skrýtnar vaxtatölur sem sveima um í umræðunni eins og draugar að nóttu. Þeim gefst vonandi góður tími til þess eftir kosningar.

 

Aðrir ákafamenn um innlimun Íslands í Evrópusambandið ættu svo að leita að öðrum og betri rökum en að með aðild Íslands komi miklir og ódýrir leigupeningar. Sú leit gæti reynst erfið og þá er hægast að hætta henni og snúa sér að þarfari málum. Það yrði auðvitað best fyrir alla.“

 

Pistill Haraldar Ólafssonar um vaxtamál voru orð í tíma töluð. Það er með miklum ólíkindum hve sjaldan er talað um þau mál hér á landi af rökhugsun og skynsemi. Raunvextir og nafnvextir eru tvennt gjörólíkt.

Andstaða við EES í norskri verkalýðshreyfingu

Í grein hér á Vinstri vaktinni 7. maí kom fram að samkvæmt nýrri könnun styðja aðeins 42% Svía aðild að ESB en voru 53% fyrir 3 árum (sem breytir þó litlu þegar enginn farvegur út úr sambandinu er til). Einnig kemur fram að aðeins 9% Svía telja að ESB-aðild auki sjálfstæði landsins, sem er vinsæl kenning meðal aðildarsinna hérlendis. Ekki síst kemur fram að aðeins 9% vilja að landið taki upp evru í staðinn fyrir sænsku krónuna.

Víkur þá sögunni til Noregs. Formaður norsku Evrópuhreyfingarinna lýsti nýlega yfir: „umræðan um norska ESB-aðild er dauð" (Klassekampen 29. nóvember 2012) og lagði niður hreyfinguna. Lengi var andstaðan við ESB í Noregi borin uppi af landsbyggðarfólki, ekki síst því sem tengist landbúnaði og fiskveiðum, en tök hægri krata á verkalýðshreyfingunni voru sterk og komu í veg fyrir kröftuga andstöðu úr þeirri átt. Nú eru tímar breyttir. Nú er verkalýðshreyfingin ekki aðeins andsnúin ESB-aðild heldur í vaxandi mæli andsnúin EES líka.

Norsk verkalýðshreyfing hafnar forgangsrétti ESB-reglna  

Norska verkalýðshreyfingin LO hélt í síðustu viku allsherjarþing (LO-kongess) sem hún gerir á fjögra ára fresti. Þar fór mest umræða í harkalega gagnrýni á EES-samninginn. Stærsta landssamband innan LO, Fagforbundet, hafði þegar ályktað að „vinnumarkaðsmál og fagleg réttindi verða að fara út úr EES-samningnum svo við getum varðveitt norsku atvinnulífsgerðina." Mörg önnur sambönd höfðu einnig lýst yfir óánægju með það hvernig Evróputilskipanir grípi inn í norska kjarasamninga og vinnumálalöggjöf. Sum bæta því við að ef ekki megi komast hjá þessu verði Noregur að yfirgefa EES. Óánægjan beinist einmitt að því hvernig EES-samningurinn felur í sér hæga og bítandi aðlögun að ESB.

Umræður urðu heitar á LO-þinginu. Að lokum var samþykkt nær samhljóða málamiðlunartillaga, einmitt frá Fagforbundet: „LO-þingið fullyrðir að núverandi EES-samningur grípur inn í norskt atvinnulíf og samfélag. LO krefst þess að norsk stjórnvöld hafni hverri skerðingu á rétti til samvirkra baráttuaðferða, rétti til heildarkjarasamninga og landsbundinnar launamyndunar. ILO-samningar, norskir kjarasamningar og norsk vinnumálalöggjöf skulu hafa forgangsrétt fram yfir ESB-reglur" (http://www.abcnyheter.no/nyheter/2013/05/08/lo-kongressen-med-viktigste-vedtak-i-norsk-politikk-om-eoes?utm_source=feedly).

Það sem gerir þessa LO-samþykkt svo róttæka er að efni hennar er ósamrýmanlegt EES-samningnum eins og þinginu var fullkunnugt um. Gianluca Grippa, formaður Vestur-Evrópudeildar Framkvæmdastjórnar ESB, var spurður um þetta atriði og svaraði: „Þeirri spurningu er svarað í 35. bókun samningsins en þar eru aðilar sammála um að EES-samningurinn hafi forgangsrétt fram yfir þjóðlega löggjöf ef á milli ber." (http://www.abcnyheter.no/nyheter/2013/02/06/eu-sier-nei-til-lo-kompromiss).

Fjórfrelsinu hafnað 

Bókunin hljóðar svo: „Vegna tilvika þar sem getur komið til árekstra á milli EES-reglna sem komnar eru til framkvæmdar og annarra settra laga, skuldbinda EFTA-ríkin sig til að setja, ef þörf krefur, lagaákvæði þess efnis að EES-reglur gildi í þeim tilvikum" (http://brunnur.stjr.is/ees.nsf/pages/bokun35 )

Í fjölmennum röðum EES-andstæðinga á LO-þinginu var það mál manna að samþykkt þessi hlyti að leiða af sér stigmagnandi árekstra milli LO og ESB-reglna. Hér er í raun hafnað gildandi framkvæmd á frjálsu flæði vinnuafls á Evrópska efnahagssvæðinu á tímum atvinnuleysissprengingar og vaxandi félagslegra undirboða. Líklegra verður þó bið á að ASÍ-þing ráðist gegn EES-samningnum á viðlíka hátt.

ÞH