Fyrir tíma Schengen samstarfsins var vel fær leið fyrir Íslendinga að bjóða hingað erlendum gestum og vinum. Sá sem ritar þessar blogglínur hjálpaði þannig hörundsdökkum vini frá Afríku til að komast hér að í vinnu í fiski á Hornafirði þar sem hann vann sér fyrir inn háskólanámi í Ameríku á áttunda áratug 20. aldar. Landið var að sönnu ekki galopið en það var heldur ekki harðlæst eins og nú er. Tilraunir þess sem hér skrifar til að sameina hér Úkraníska fjölskyldu á jólum eða hjálpa Suður-Amerískum fjölskylduvinum til að komast inn í landið sem ferðamenn hafa verið algerlega vonlausar. Landið er einfaldlega, þökk sé Evrópusambandinu, harðlokað og einangrað!

Með tilkomu EES var Íslendingum illa stætt á því að taka ekki þátt í Schengen samstarfinu og skapa þannig ókleifan múr fyrir íbúa utan Evrópu. Tæknilega hefur Ísland frelsi til að hleypa hverjum sem er inn í landið en í reynd eru tvær ástæður fyrir því að það er ekki hægt meðan við erum aðilar að Schengen.

Sú fyrri og veigameiri er sú að með því opnast sem fyrr segir glufa á Evrópumúrinn. Eftir það yrðum við að kosta miklu til við eftirlit og umsjón með þeirri glufu.

Hin ástæðan er praktískari út frá íslenskum hagsmunum en veigamikil engu að síðu. Við erum einfaldlega með alla Evrópu undir og allir þar hafa rétt til að koma hér til vinnu og búsetu. Meðan svo er þá er einfaldlega ekki pláss fyrir nokkurn mann frá öðrum heimsálfum. 

Vitaskuld dugar það atvinnulífinu vel að hafa Evrópumenn en með þessari einangrunarstefnu þá drögum við úr þeirri fjölmenningarlegu blöndu sem er samfélagi okkar holl og góð. Afrísk, asísk og Suður Amerísk áhrif á okkar litla einangraða samfélag eru holl og góð innan heilbrigðra marka, rétt eins og þýsk áhrif, pólsk, frönsk og ítölsk. 

Frjálslyndi og mannúð eiga svo að ráða för þegar kemur að afgreiðslu á erindum pólitískra flóttamanna eins og velflestir hafa skilning á.

Nei, í stað þessa þá er landið okkar galopið fyrir öllum af ESB svæðinu þar með talið rumpulýð úr alþjóðlegum glæpaklíkum en engin atvinnustarfssemi hefur haft jafn mikinn hag af hinu alfrjálsa flæði innan Evrópumúrsins. Jú og víst hefur Schengen skilað íslenskum fangavörðum aukinni atvinnu!

En vill einhver hafa þetta svona?/-b.

Nú hafa ESB sinnar Alþingis endanlega kveðið þessa goðsögn niður. Með því að fella tillögu Vigdísar Hauksdóttur um að spyrja þjóðina hvort halda ætti ferlinu áfram staðfesta þingmennirnir að ESB umsóknin er ekki í umboði íslensku þjóðarinnar.

Ef meirihlutanum væri svo áfram um að kíkja í pakkann þá hefði verið kærkomið tækifæri fyrir utanríkisráðherra að fá það staðfest í atkvæðagreiðslu. Þar með hefði hann getað farið með umsóknina á fulla ferð og í fullum rétti.

En þess í stað afhjúpaði utanríkisráðherra sjálfan sig og ríkisstjórnarmeirihlutann. Í niðurstöðu þingsins liggja mikil sóknarfæri fyrir okkur ESB andstæðinga.

Æ fleirum verður það ljóst að enginn vilji er fyrir hendi hjá þjóðinni að ganga í ESB og litlar forsendur fyrir því að leiða Ísland inn í aðlögunarferli að regluverki og stofnunum ESB. Ef ekki væri fyrir þvermóðsku flestra í forystu Samfylkingarinnar og fáeinna fylginauta í mismiklum valdastöðum værum við fyrir löngu laus úr þessari pínlegu klemmu. Boðið hefur verið upp á ótal leiðir til að hverfa frá þessum vandræðagangi, setja viðræðurnar í salt, slíta viðræðum og síðast en ekki síst að leyfa þjóðinni að kjósa um framhald viðræðnanna. ESB-sinnar hafa oft talað fjálglega um hversu ólm þjóðin sé í að halda þessum viðræðum áfram. Það hefur þó fyrir löngu verið afhjúpað að spurningin sem fólk hefur svarað jákvætt í könnunum hefur ávallt fjallað um að a) halda viðræðum áfram OG b) setja síðan niðurstöðuna í þjóðaratkvæði.

Ótti ESB-sinnaðra valdastofnana við að heyra vilja þjóðarinnar varðandi framhald viðræðnanna strax í haust kom glöggt fram í atkvæðagreiðslu dagsins þar sem það var fellt að leyfa þjóðinni að tjá sig um málið. Ef þjóðin er nú svona jákvæð fyrir framhaldi viðræðna, hvernig má það þá vera að ekki þótti óhætt að ,,leyfa“ henni að láta vilja sinn í ljós. Ljóst er að ekkert var því til fyrirstöðu að láta slíka atkvæðagreiðslu fara fram samhliða stjórnarskráratkvæðagreiðslunni og á öðrum kjörseðli. Auðvelt er að láta framkvæmd vera með þeim hætti.

Það hafa vitaskuld borist tilmæli þess efnis frá stækkunardeild ESB að stjórnvöld eigi að tala fyrir aðild en enn sem komið er þá eru stjórnvöld hérlendis ekki undir Brusselvaldið sett eins og yrði vitaskuld með aðild. Og í öðru lagi þá er fráleitast af öllu að sami maður og á að beita sér fyrir íslenskum hagsmunum gagnvart ESB sé stöðugt að tala fyrir kröfum og niðurstöðum ESB við sína eigin landsmenn. Þessi tvö hlutverk ganga algerlega hvort gegn öðru og eru með öllu ósamrýmanleg. Þetta er svipað og ef forseti ASÍ væri stöðugt að tala fyrir hagsmunum atvinnurekenda! 

Auk þess að fara með áróðursfundi vítt og breytt um landið hefur Stefán Haukur nú veitt málgagni Já sinna makalaust viðtal. Í blaði þeirra Sveitinni er drottningarviðtal við samningamanninn þar sem hann leggur sig í líma að útskýra hvað það geti nú verið hagstætt fyrir íslenskan landbúnað að ganga í ESB. Sendiherrann telur að þó svo að gengið sé að kröfum ESB í landbúnaðarmálum muni ekki margt breytast og þær breytingar sem yrðu væru landbúnaðinum allar til góðs.

Styrkjaskógurinn sendiherrann kynnir er óþrjótandi og möguleikar okkar á að fá miklu meira í styrki heldur en við leggjum til ESB borðleggjandi. Þetta gengur lengra en trú Össurar sem hefur þó viðurkennt að Ísland muni borga meira til ESB en við fáum þaðan.

Hvernig getur slíkur heittrúarmaður farið með samningsumboð Íslands? 

(Myndin er forsíðu blaðs Já sinna)

Það hefur lengi legið ljóst fyrir að meirihluti þjóðarinnar er algerlega andvígur inngöngu í ESB. Hins vegar tókst með klækjabrögðum að smygla þingsályktunartilögunni um aðildarumsókn í gegnum þingið sumarið eftir hrunið en fellt var að gefa þjóðinni kost á að segja til um hvort það væri raunverulegur vilji landsmanna að ganga í ESB.

Nú hafa komið fram tillögur úr ýmsum áttum um að efnt verði til þjóðaratkvæðis um ESB. Mestu skiptir að spurningin verði þá afdráttarlaus og snúist ekki um það "hvort viðræðum skuli haldið áfram" eftir að það þóf hefur nú staðið í bráðum þrjú ár heldur fái landsmenn að svara því hreint út hvort þeir vilji ganga inn í ESB eða ekki. Ef svarið er neikvætt er viðræðum sjálfhætt.

Vigdís Hauksdóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, spurði Ögmund út í ESB-umsóknina og sagði einkennilegt að ríkisstjórnin vilji enn sækja um aðild að sambandinu miðað við þann vanda sem blasi við í álfunni. Vigdís vill draga umsóknina til baka og hvetur til þess að þingið gangi til atkvæðagreiðslu um málið.

Ögmundur vill að afgreiðslu málsins verði flýtt og hann kveðst vilja skjóta málinu til þjóðarinnar en án aðkomu þingsins. „Það hefur verið mín afstaða,“ sagði Ögmundur.

Vigdís sagði aftur á móti að ekki sé hægt að gera þetta án aðkomu þingsins. „Ég vona að ráðherrann átti sig á því að þessu máli verður ekki komið til þjóðarinnar nema með aðkomu þingsins,“ sagði Vigdís. Því sé mikilvægt að þingið fái málið í hendurnar sem fyrst, svo hægt sé að koma því til þjóðarinnar.

„Því spyr ég ráðherrann: Eigum við ekki að láta til skarar skríða í eitt skipti fyrir öll og klára þetta mál hér á þessu vorþingi og koma því í þjóðaratkvæðagreiðslu,“ spurði Vigdís.

Ögmundur tók fram að afstaða sín gagnvart aðild að ESB væri ekki ný af nálinni. Hún hefði ávallt verið skýr og hann hefði ávallt verið andvígur því að ganga í Evrópusambandið. Að sínu mati sé ekkert því til fyrirstöðu að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um málið hið fyrsta.

„Ég hef alla tíð verið andvígur því að við gengum inn í Evrópusambandið. Og fyrir mitt leyti hefur ekki þurft neinar viðræður til að leiða það í ljós. Það er hins vegar svo, að það er stór hluti þjóðarinnar sem hefur viljað fá skýrari línur í þetta. Fá að vita hvað er í pokanum eins og stundum er sagt. Það er að koma á daginn hvað það er. Og ekkert því til fyrirstöðu að við efnum til þjóðaratkvæðagreiðslu hið fyrsta. Þannig að ég er sammála háttvirtum þingmanni að þessu leyti, að það er mikilvægt að taka þetta mál til afgreiðslu en að það verði þjóðin sem skeri úr um hvert framhaldið verður,“ sagði Ögmundur Jónasson.

Heimild: mbl.is í gær

Ný könnun í Bretlandi sýnir að 46% breskra kjósenda vilja ganga úr Evrópusambandinu en 30% aðspurðra vilja vera þar áfram. Sé miðað við þá sem afstöðu taka, eins og venja er, sýnir könnunin að 61% Breta vilja út úr ESB en 39% er á móti því. Skoðanakönnunin sem gerð var fyrir bresku blöðin Independent on Sunday og Sunday Mirror þykir sýna að spurningin um áframhaldandi aðild Breta að ESB verði bersýnilega eitt helsta umræðuefnið í næstu þingkosningum í Bretlandi. Könnunin sýnir jafnframt að um 26% kjósenda Íhaldsflokksins hyggjast kjósa Sjálfstæðisflokkinn í Bretlandi (UK Independent Party) og 11% stuðningsmanna Verkamanaflokksins íhuga hið sama svo og 14% Frjálslyndra.

Breska blaðið The Observer, fullyrti í gær, að David Cameron sé undir vaxandi þrýstingi í sínum flokki að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. Jafnframt er fullyrt að þrýst sé á Ed Miliband, leiðtoga Verkamannaflokksins  að ná frumkvæðinu af Íhaldsflokknum með því að lofa þjóðaratkvæðagreiðslu um framtíð Bretlands innan ESB í von um að slík atkvæðagreiðsla myndi kljúfa Íhaldsflokkinn í herðar niður, því að leiðandi öfl þar vilji vera innan ESB en grasrótin í flokknum vilji fara út. Að sjálfsögðu eru allir flokkar klofnir í þessu máli en leiðtogar Verkamannaflokkurinn gera sér vonir um að Íhaldsflokkurinn muni fara miklu verr út úr þjóðaratkvæði flokkslega séð en þeirra flokkur.

Hér var Jóhannes í Neytendasamtökunum illa fjarri og sessunautar voru sammála um að gríðarlegar verðhækkanir í suðurlöndum álfunnar væru til marks um að Suður Evrópa væri á réttri braut. Annað hefur nú komið á daginn. Verðhækkanir Suður Evrópu sem fylgdu upptöku evrunnar og gríðarlegu flæði lánsfjár hafa reynst löndum þessum hinni versti grikkur. Framleiðsluatvinnuvegir þessara landa liðu fyrir verðhækkanir og sterkt gengi evrunnar. Svo mjög að framleiðslan hefur færst úr landi, í flestum tilvikum til hinna sterku og ríku iðnríkja í norðrinu. Þannig hefur evran orðið til að mergsjúga Suður Evrópu og styrkja atvinnuvegina í norðrinu. 

Í reynd hafa lönd þessi verið leidd í lævíslega gildru sem lyktar svo með skuldakreppu og því að í reynd eiga ríku Evrópulöndin allt sem hönd á festir í þessum fornu menningarlöndum. Í seinni heimsstyrjöldinni herjuðu Þjóðverjar á Grikklandi af mikilli grimmd. Hernaður jakkafataklæddra möppudýra er allur miklu mannúðlegri og það er auðveldara að réttlæta hann út frá almennum og illu heilli viðurkenndum lögmálum kapítalisma. En sýnileg áhrif þessa hernaðar í nafni Brusselvaldsins verða að líkum langærri í grísku hagkerfi heldur en hernaðurinn hálfri öld fyrr. 

Nú í vikunni sitja fulltrúar átta helstu iðnríkja heims á rökstólum um heimskreppuna og eitt stærsta umfjöllunarefnið er Grikkland. Það er merkilegt að þessi höfuðklúbbur heimskapítalismans hafi mestar áhyggjur af þessari fámennu þjóð syðst á Balkanskaganum meðan fjöldi fjölmennari ríkja heims glíma við miklu verri efnahagsvanda. Ráð G8 er vitaskuld að Grikkland megi alls ekki brjótast undan evrunni!

Ástæðan er einfaldlega þessi,- það er talið mögulegt að grískir kjósendur og grískir stjórnmálamenn taki höndum saman í nýrri þjóðfrelsisbaráttu. G8 ríkin og ESB eiga sér málsvara í Tarzan þeim sem skáldið Þórarinn Eldjárn orti um út frá þjóðfrelsisbaráttu Afríkumanna.

Það skiptir litlu hvoru megin Miðjarðarhafs frelsisbaráttan fer fram og það er gott að enda þessa sunnudagshugvekju á snilldarlegu kvæði skáldsins./-b.

Kvæðið um Tarsan

Í frumskóginum dimma hangir Tarsan niðrúr trjánum
með tágafléttu greypta bæði þétt og fast í hönd. 
Flugumaður valdsins sem með refsivendi og ránum
ríður netið fastar um hin snauðu ríku lönd.

Tarsan hann er upprunninn hjá amerískri löggu
sem eyðilagði í San Fransisco margan góðan dreng. 
Söngur Tarsans dynur oss í eyrum allt frá vöggu, 
og alla leið til grafar hann slær á sama streng.

Mig skortir orð að tala um allt hatrið sem hann hýsir, 
ég held mér frekar saman fyrst ég get ei sagt það vel. 
Það nægir bara að minnast þess að málgagn hans er Vísir, 
það má nú reyndar segja um það, að kjafti hæfir skel.

Ef einhversstaðar vex með snauðu fólki frelsishreyfing
flýgur Tarsan þangað strax að treysta auðsins völd. 
En týnum ekki voninni, það verkar einog deyfing 
sem varir aðeins skamma stund, og Tarsan, það er kvöld,

en nóttin flýr og dagur rís, þá sveipast sigurfánum 
hin svörtu lönd og brjóta hlekki, ung og stolt og frjáls. 
Sem merki um þeirra sigur hangir Tarsan niðrúr trjánum 
með tágafléttu reyrða bæði þétt og fast um háls.

(Þórarinn Eldjárn, Kvæði, 1974) 

Nú er það hlálegt að Evrópa sem riðar til falls vegna sinna peningamála skuli hafa fé aflögu til aðlögunarstyrkja á Íslandi þar sem andstaða við aðild við ESB er almenn. Fémútur frá ESB til Íslands á þessu stigi málsins eru í hæsta máta óeðlilegar. Gömul speki segir að peningar smjúgi betur en vatn og nú stendur Ísland frammi fyrir því að starfsfólki opinberra stofnana og verkefna hefur þegar verið lofað háum fjárhæðum frá hinu gjaldþrota sæluríki. Það er vitaskuld á mörkum hins siðlega að Ísland sem hefur með sinni krónu langleiðina komist á lappirnar eftir kreppuna skuli taka við bónbjargarstyrkjum frá ríki sem er fjárhagslega í rústum.

Hinir svokölluðu IPA styrkjum er ætlaðir til að liðka fyrir aðild og breyta stofnanarekstri hér í samræmi við ESB reglur. Styrkjasamningarnir eru til nokkurra ára og það liggur ekkert fyrir hvaða skuldbindingar styrkirnir skapa ef að Ísland gengur ekki í ESB. Í reynd erum við að eyða peningum til verkefna sem mörg eru þarflaus og vitum ekki nema við verðum krafin um endurgreiðslu styrkjanna eða verðum sjálf að ljúka þeim verkefnum sem hér eru hafin með gjafafé frá Brussel.

Ekki þarf að taka fram að móttaka IPA styrkjanna gengur þvert á stefnu og loforð VG og hafa á kjörtímabilinu verið fordæmdir af flokksráðsfundum flokksins. Það er því lágmarkskrafa kjósenda að hér dragi þingflokkur VG mörk og hafni samþykkt þess að IPA styrkjunum verði hleypt inn í landið. 

Þessa frétt mátti lesa á Pressunni í gær. Mikil ótti hefur gripið Spánverja „sem vilja fremur geyma reiðufé undir koddanum en á ótraustum bankabókum fjármálastofnana sem óvíst er hvort lifa næstu daga af.

Grikkir hafa tekið út gífurlegar fjárhæðir í reiðufé síðustu daga og matsfyrirtæki keppast við að lækka lánshæfiseinkunnir evrópskra banka. Skuldabréfaútboð á Spáni mistókst með öllu og þjóðstjórn hefur verið sett á til bráðabirgða í Grikklandi, þar til kosið hefur verið að nýju. Forseti landsins viðurkennir að ógnarástand ríki og óttinn sé mikill. Evrópskir fjölmiðlar vitna til evrugeddon og snúa þar út úr orðinu Harmageddon, eða ragnarökum -- heimsendi.

Gríðarlegur titringur er á fjármálamörkuðum og neyðarfundir eru nú haldnir hjá ríkisstjórnum margra Evrópuríkja, en Mervyn King, seðlabankastjóri Bretlands, segir að evrusvæðið sé á góðri leið með að brotna saman innan frá og gagnrýndi leiðtoga Evrópu harðlega í dag fyrir að mistakast með öllu að grípa til viðeigandi aðgerða vegna fjármálahrunsins í Grikklandi.

King segir að sú stefna að vinna tíma og velta vandanum á undan sér hafi beðið algjört skipbrot. Breski forsætisráðherrann David Cameron varaði í dag við dómsdegi þar sem öll Evrópa geti sogast inn í allsherjar efnahagshrun og hvatti Merkel kanslara Þýskalands til að samþykkja auknar fjárveitingar til víðtækra björgunaraðgerða.

„Við erum á ókunnum slóðum og það felur í sér gríðarlega áhættu fyrir okkur öll,“ sagði Cameron. Hann sagði Breta myndu gera hvað sem er til að bregðast við afleiðingum þess efnahagsstorms sem væri í aðsigi.

Bretar eru með sitt Sterlingspund og utan evrusvæðisins, en Cameron segir að leiðtogar í Evrópu verði að ákveða sig strax hvort þeir ætli að styrkja böndin og komast í gegnum erfiðleikana í sameiningu en skilja ella. Þá benti hann á að hagvaxtartölur í Þýskalandi séu með ágætum meðan nær öll önnur evruríki horfi upp á samdrátt og kjarni í myntsamstarfi hljóti að felast í því að sterkari ríki komi þeim veikari til aðstoðar á ögurstundu.

Cameron tók þátt í símafundi í dag með Mario Monti forsætisráðherra Ítalíu, Francois Hollande nýkjörnum Frakklandsforseta og Merkel. Var símafundurinn undirbúningur fyrir leiðtogafund átta helstu iðnríkja heims (G8) sem hefst annað kvöld. Er búist við að þar verði efnahagskrísan í Evrópu mál málanna.

Slæm staða efnahagsmála er talin vatn á myllu ýmissa róttækra öfgahópa, eins og kom í ljós í grísku þingkosningunum á dögunum þegar nýnasistar náðu umtalsverðum árangri. Alistair Darling, fyrrverandi fjármálaráðherra Breta, sagði í dag að ástandið í Evrópu sé orðið grafalvarlegt. „Þetta gæti orðið hrikalegt fyrir Evrópu,“ sagði hann og benti á að margt væri líkt með ástandinu nú og því sem ríkti í álfunni þegar nasistar náðu fótfestu í Þýskalandi á árunum eftir fyrri heimsstyrjöldina.“

Flokkarnir sjö, sem kosnir voru á gríska þjóðþingið fyrir tíu dögum, hafa ekki getað komið sér saman um myndun meirihlutastjórnar vegna ágreinings um niðurskurðinn, sem fyrri stjórn samþykkti að leggja á íbúa landsins gegn því að fá fjárhagsaðstoð frá Evrópusambandinu og Alþjóðagjaldeyrissjóðnum.

Geti grísk stjórnvöld ekki afgreitt áætlun um frekari niðurskurð fyrir júnílok fær gríska ríkið ekki næstu útborgun frá Evrópusambandinu, sem þýðir að gríska ríkið getur þá ekki greitt næstu stóru afborganirnar af skuldum ríkisins. Afleiðingarnar gætu orðið þær að Grikkir yrðu að taka upp drökmu á ný, kasta evrunni og jafnvel segja sig úr Evrópusambandinu.

Hér er vert að staldra við og vekja athygli á því hvaða skrúfstykki ESB er að setja Grikkland í. ,,Refsingin" er hins vegar umdeilanleg, hvort það yrði á endanum Grikklandi til farsældar að vera innan eða utan ESB. En ljóst er að innan ESB skjálfa ýmsir, ekki vegna samkenndar með grísku þjóðinni heldur vegna fordæmisgildis og skiptast þar á hótanir eða afneitun.

Skiptar skoðanir voru reyndar á ráðherrafundi evruríkjanna í Brussel á mánudag um hugsanlegt brotthvarf Grikkja. Jean-Claude Juncker, forsætisráðherra Lúxemborgar, vísaði á bug öllum vangaveltum um að Grikkir þurfi að kasta evrunni.

„Ég sé það ekki fyrir mér í eina sekúndu að Grikkland yfirgefi evrusvæðið. Þetta er tóm della, þetta er áróður," sagði Juncker, sem er í formennsku fyrir evruríkjahópnum.

Olli Rehn, sem fer með efnahags- og peningamál í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, sagðist hins vegar ekki sjá að Grikkir geti haldið áfram að vera með í félagsskap, ef þeir vilja ekki standa við þær samþykktir sem þeir sjálfir áttu þó aðild að.

Það ætti að vera okkur vinstra fólki nokkuð umhugsunarvert hversu mótsagnarkennd staða vinstri manna er í þessu ástandi í Grikklandi.

Lykilmaðurinn í stjórnarmyndunarviðræðunum í Grikklandi hefur í reynd verið Alexis Tsipras, leiðtogi SYRIZA, sem er bandalag nokkurra vinstriflokka og varð næststærsta aflið á þingi eftir kosningarnar 6. maí síðastliðinn.

Flokkurinn var kosinn út á harða andstöðu gegn aðhaldsaðgerðunum, sparnaði og niðurskurði ríkisins sem bitnað hefur harkalega á grískum almenningi. Á hinn bóginn vill Tsipras, rétt eins og 80 prósent Grikkja, alls ekki segja skilið við evruna, enda litlar líkur á því að grískur almenningur kæmi vel út úr þeim efnahagshamförum, sem fylgdu gjaldmiðlaskiptum.

Væntanlega yrði þá allsherjar bankahrun á Grikklandi, verðbólga færi upp úr öllu valdi og atvinnuleysi sömuleiðis. Búast má við enn harðari óeirðum og pólitískri pattstöðu sem öfgaöfl gætu hugsanlega notfært sér.

Það sem vantar inn í þessa frásögn er að ástandið og viðbrögð við því eru af mannavöldum. Grikkland er vissulega mjög innblandaðir í ástandið á Evrusvæðinu öllu, sem ESB-þjóð með Evru, en nú væri hollt að rifja upp umræðuna á Íslandi áramótin 2008-2009 þegar öllum var ljóst að framvinda mála hér á landi væri ekki aðeins háð því hvað við gerðum sjálf, heldur einnig hver viðbrögð ESB yrðu, Icesave-landanna og Alþjóða gjaldeyrissjóðsins. Sem sagt ekki efnahagsleg rök sem réðu ferðinni heldur hreinlega pólitískar ákvarðanir. En þróunin á Íslandi átti eftir að koma mörgum á óvart. Fyrst var ríkisstjórninni sem leiddi okkur á vit hrunsins hreinlega kollvarpað í búsáhaldabyltingu. Stjórnin sem við tók gaf fyrirheit um að aðrar leiðir yrðu farnar, en flestir þekkja þá sögu og í tvígang kolfelldi þjóðin Icesave-samninga sem henni þóttu ekki ásættanlegir, þrátt fyrir býsna harðar hótanir um að sú niðurstaða myndi kollvarpa íslensku samfélagi, einkum á það við um fyrri atkvæðagreiðsluna. Nú er Grikkjum hótað og því miður má vel vera að slagkrafturinn sé meiri og möguleikarnir til að hunsa vilja grísku þjóðarinnar sé meiri. Grikkland er nefnilega (enn) í ESB og hefur tekið upp Evruna. 

„Afleiðingarnar fyrir Grikkland yrðu alvarlegri en fyrir hin evruríkin," var haft eftir Jens Weidemann, bankastjóra þýska seðlabankans, í fjölmiðlum um síðustu helgi.

Hin evruríkin stæðu hins vegar ekki síður frammi fyrir erfiðleikum, því að þrýstingur á evruna myndi væntanlega aukast til muna. Fjárfestar, fyrirtæki og einstaklingar myndu hika við að eiga evrur í bönkum þeirra ríkja, sem eftir brotthvarf Grikkja stæðu tæpast, nefnilega ríkja á borð við Írland og Portúgal, Ítalíu og Spán.

Spurningin snýst hins vegar um það hvort grískum stjórnmálamönnum tekst í tæka tíð að komast að einhverri niðurstöðu um aðhaldsaðgerðir, sem hin evruríkin geta sætt sig við.

Hér er augljóslega gengið út frá því að það séu grískir stjórnmálamenn sem eigi að komast að niðurstöðu sem er ásættanleg fyrir ESB en ekki spurt hvað sérétt að gera út frá vilja grísku þjóðarinnar. Þetta er sá tónn sem sleginn er afskaplega víða í umfjöllun um ástandið í Grikklandi. Oft er talað um að Grikkland sé vagga lýðræðisins, er verið að reyna að troða hinni fullvaxta þjóð í pínulitla vöggu undir bláum fána með stjörnum á? 

Hvað ef Grikkir segja ,,Við mótmælum öll!" á 17. júní næstkomandi?

Þetta skilja Svíar. Einungis 12 prósent Svía myndu greiða atkvæði með upptöku evru samkvæmt nýrri könnun á vegum Háskólans í Gautaborg. Árið 2010 var þó hlutfallið 28 prósent og árið 2009 41 prósent. Danir bregðast við vandræðunum með evruna á sama hátt. Rúm 17 prósent Dana myndu greiða því atkvæði að taka upp evru samkvæmt könnun sem birtist í mars en rúm 57 prósent hafna henni.

Það er því ljóst að ríkin í norðvesturhorni álfunnar, Noregur, Svíþjóð, Danmörk og Stóra Bretland, munu ekki taka upp evru. Írland er hins vegar þegar með evru, en vandræðin sem hún hefur valdið þar, eru öllum kunn.

Paul Krugman, sem hlaut Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 2008, spáir „ragnarökum evrunnar" á næstu mánuðum, ekki síst vegna óumflýjanlegs falls Grikklands með tilheyrandi hliðaráhrifum á nágrannaríkin Spán og Ítalíu. Hann spáir því að þetta gerist á næstu mánuðum, ekki árum.

Á sama tíma lætur Steingrímur Sigfússon, efnahagsráðherra, ásamt nokkrum þingmönnum VG það gott heita að Össur sé að eyða hundruðum milljóna á ári hverju í það vonlausa viðfangsefni að troða Íslendingum inn í ESB svo að þeir geti tekið upp evru, rétt eins og þingmennirnir hafi ekki hugmynd um hvað er að gerast í veröldinni.

Guðbjartur Hannesson, velferðarráðherra, vakti athygli á því á vef velferðarráðuneytisins (sbr. frétt mbl.is 15. maí s.l.), að staða okkar hvað atvinnuleysi varðar sé „mun sterkari en flestra annarra Evrópuþjóða þar sem atvinnuleysi er að meðaltali nálægt 11% á móti um 6,5% atvinnuleysi hér á landi, jafnframt því sem atvinnustig er hvergi hærra en hér á landi.“ „Þetta tvennt hefur gefið okkur mikilvægt forskot á leið út úr kreppunni umfram aðrar þjóðir og dregið verulega úr áhrifum kjaraskerðingar af hennar völdum.“

Þetta er hárrétt hjá Guðbjarti. Ísland er á uppleið en ESB er enn á niðurleið. Samt varð hér stórfelldara bankahrun en víðast annars staðar. Okkur Íslendingum gengur einfaldlega miklu betur að krafla okkur aftur upp úr kreppupyttinum vegna þess að við erum með sjálfstæðan gjaldmiðil sem aðlagaði sig skjótt að breyttum aðstæðum og stuðlaði að sparnaði í innflutningi en jafnframt að vexti útflutningsgreina og ferðamannaiðnaðar, eins og fram kemur í meðfylgjandi frétt. Þar með er ekki sagt að vandamál okkar séu úr sögunni. Öðru nær! En við erum á réttri leið - án evru og án ESB-aðildar.

Svonefnd Evrópustofa eyddi tugum milljóna króna um seinustu helgi til að auglýsa ESB í kringum hátíðisdag sem ranglega var nefndur Evrópudagur. ESB er stærsta áróðursstofnun heims og eyðir árlega meira fé til að auglýsa sig en jafnvel Coca-Cola sem lengi átti auglýsingametið. Eins og kunnugt er hefur ESB eignað sér orðið „Evrópa“ og kennir allar stofnanir sínar við álfuna, þótt einungis um helmingur ríkja sem tilheyra Evrópu alfarið eða að hluta séu í ESB.

Aftur á móti eru öll ríki Evrópu í Evrópuráðinu (Council of Europe), þ.á.m. Ísland. Ráðið hefur aðsetur í Strassborg og heldur þar þing sín. Lengi vel fékk ESB lánaða þinghöll Evrópuráðsins til fundahalda þegar ESB-þingið fundaði í Strassborg. ESB fékk einnig lánaðan fánann hjá Evrópuráðinu og hefur auglýst hann svo rækilega sem sinn fána að nú halda flestir að blái fáninn með stjörnunum sé einkafáni ESB. En það er rangt. Þetta var upphaflega og er enn fáni Evrópuráðsins. Sú stofnun er með öllu ótengd ESB. Evrópuráðið er samvinnuvettvangur Evrópuríkja og hefur unnið gott starf á ýmsum sviðum, m.a. í menningar- og mannréttindamálum. Bæði sáttmálinn og dómstóllinn um mannréttinda eru afkvæmi Evrópuráðsins.

Meginhlutverk ESB er hins vegar að ná undir sig fullveldisrétti sem flestra ríkja álfunnar í þeim gagngera tilgangi að úr verði eitt risavaxið ríki sem jafnist á við Bandaríkin og Kína að völdum og áhrifum. Fram að þessu hefur ESB stækkað hratt og öðlast æ meiri völd. Nú er þó eins og komið sé að tímamótum. Alþýða manna í aðildarríkjum ESB er smám saman að vakna upp af vondum draumi og átta sig á hvernig komið er. Andstaða og mótþrói gegn sívaxandi valdasamþjöppun í ESB er miklu almennari en nokkru sinni fyrr og fólk er að átta sig á því að miðstýringarstefnan er á kostnað lýðræðis og fullveldisréttinda.

Forseti þings ESB viðurkenndi nýlega: „í fyrsta skipti í sögu ESB er hrun sambandsins raunhæfur möguleiki“. Það var á fundi í Brussel með framkvæmdastjórn ESB 24. apríl s.l. að Martin Schulz, forseti þingsins, lét þessi orð falla. Hann sagði ástæðuna fyrir því að svona væri komið fyrir ESB vera þá „að forystumenn ríkja þess heimtuðu að fá að taka sífellt fleiri ákvarðanir sjálfir“. Hann var sem sagt að kvarta yfir því fyrir hönd ráðamanna í ESB að aðildarþjóðirnar hefðu vaxandi tilhneigingu til að reyna að endurheimta þau fullveldisréttindi sem ríkin hafa framselt til ESB. Með öðrum orðum: þingforsetanum blöskrar að þurfa að horfa upp á aðildarþjóðirnar hristi hlekkina sem þær eru fastar í og heimti frelsi sitt á ný.

Í dag hittir Hollande, nýkjörinn forseti Frakklands, kanslara Þýskalands til þess að krefjast þess fyrir hönd franskra kjósenda að nýgerður sáttmáli ESB um enn frekara valdaframsal aðildarríkjanna verði tekinn til endurskoðunar. Í Grikklandi er hver höndin uppi á móti annarri eftir að grískir kjósendur gerðu vinstriflokkinn Syriza að næststærsta flokki landsins en sá flokkur hafnar alfarið niðurskurðarkröfum ESB og þeim samningum sem fyrri stjórn gerði við ESB. Skoðanakannanir sýna um þessar mundir að grískir kjósendur hyggjast gera Syriza að stærsta flokki landsins ef ákveðið yrði að efna til nýrra kosninga í júní.

Æ fleiri nafnkunnir hagfræðingar benda á að tilkoma evrunnar, sem að sjálfsögðu er mikilvægur þáttur í stefnu ESB til aukinnar valdasamþjöppunar, sé um leið einn helsti orsakavaldur að þeim efnahagslega glundroða sem ríkir víða á jaðarsvæðum evrunnar. Þannig er sem sagt ástandið í evrulandinu, óskalandinu sem Össur og Jóhanna streitast nú við að draga Ísland inn í. Á það var þó ekkert minnst í hátíðardagskrá Evrópustofu um liðna helgi. - RA

Makrílstríðið snýst um yfirráð okkar yfir eigin lögsögu. Breyting í lífríki sjávar hefur haft það í för með sér að makríll hefur nú valið sér Íslandsmið sem búsvæði og beitiland. Um eða yfir þriðjungur af heildarstofni makríls leitar inn í íslenska lögsögu og eykur hér þyngd sína verulega eða um 60% samkvæmt mælingum. Miðað við þau afnot er það hófleg krafa Íslands að fara fram á tæplega fimmtung af heildar makrílkvóta á Norðaustur-Atlantshafi. 

Innan ESB eru ríkjandi sjónarmið um hlutfallslegan stöðugleika í skiptingu afla, þ.e. að þeir sem veiddu tiltekna fisktegund í fyrra fái að veiða hana áfram næstu ár og áratugi, burtséð frá því þó að fisktegundin flytji sig. Fyrir þjóð sem á allt sitt undir sjávarútvegi og yfirráðum yfir 200 mílna landhelgi er þessi regla afar varasöm. Það vill til að í lífríkinu ríkir ekki stöðugleiki heldur er breytileikinn regla. Makríllinn sem í dag nemur land í íslenskri lögsögu tekur til sín svæði og fæði sem aðrar tegundir höfðu áður. Þar með hefur náttúran breytt íslenskri lögsögu og okkar nytjar hljóta að breytast um leið. 

Með aðild að ESB yrði Ísland ofurselt einu versta stjórnkerfi fiskveiða sem um getur á norðurhveli og réttur okkar yfir eigin landhelgi léttvægur fundinn.  

Þegar ESB lýsir nú yfir vilja til að setja á okkur almennt viðskiptabann fer ekkert milli mála að við erum lent í nýju landhelgisstríði. Fyrsta skref okkar í því stríði hlýtur að vera að slíta viðræðum að aðild að stórríki andstæðinga okkar. 

Samkvæmt neytendatilskipun ESB má afsláttur frá almennum kjörum aldrei vera meiri en 13%. Í dag er það fyrirkomulag við lýði í Hvalfjarðargöngum að afsláttur er veittur þeim sem kaupa margar ferðir en fullt gjald er 1000 krónur fyrir hverja ferð. Hægt er að kaupa 10 miða kort og þá kostar ferðin 635 krónur en þeir sem kaupa 100 ferðir fá hverja ferð á 283 krónur. 

Evrópusambandið sækir nú fast að neytendatilskipun nái yfir allt EES svæðið og þá verður að breyta gjaldskránni þannig að lægsta gjald hækkar úr 283 krónum í 480 en hæsta gjald lækkar úr 1000 krónum í 550. Fyrir þann sem hér skrifar og notar göngin örsjaldan á ári skiptir þetta vitaskuld litlu þó til ábata sé en fyrir t.d. Reykvíking sem sækir vinnu í Grundartanga er þetta veruleg skerðing á kjörum. Um sinn eru það Norðmenn sem halda hlífiskildi yfir stórnotendum ganganna en norsk stjórnvöld hafa barist gegn því að tilskipun þessi nái yfir EES svæðið. 

Það eru vitaskuld til rök með og móti þessari breytingu sem ekki verður fjölyrt um hér. Hitt er miklu fremur umhugsunarefni, hversvegna á Evrópusambandið að taka ákvörðun í máli sem þessu. Fram til þessa hefur það einfaldlega verið í höndum þeirra sem reka göngin hvernig gjaldskrá þessari er hagað og vitaskuld fer best á því. 

Getur verið að suður í Brussel hafi menn fundið hinn algilda sannleika um réttlætið og að í þeim lögmálum standi að afsláttur megi aðeins vera 13%? Eða er möguleiki að nú sem fyrr séu höfuðeinkenni alræðisins yfirgangur og heimska?